VITEZ – U industrijskoj historiji Vitez, malo je imena ostavilo tako snažan trag kao preduzeće „Slobodan Princip Seljo“. Osnovan 1950. godine, ovaj gigant bio je pokretač razvoja koji je od malog mjesta stvorio prepoznatljiv industrijski centar.
Industrijski uspon i tehnološka moć
Već u prvim decenijama rada, “Princip” se profilirao kao lider u oblasti namjenske i hemijske industrije. Specijalizacija za proizvodnju eksploziva, uključujući vitezit, barut i raketna goriva, zahtijevala je visoku stručnost i preciznost. Upravo zbog toga, fabrika je okupljala vrhunske inženjere, tehničare i radnike koji su svojim znanjem i radom postavljali standarde u industriji. U periodu najvećeg uspona, posebno tokom 1970-ih i 1980-ih godina, proizvodni kapaciteti bili su na vrhuncu. Kompleks je raspolagao savremenom opremom i tehnologijom koja je pratila svjetske trendove, a proizvodi su se plasirali i na strana tržišta. Time je „Princip“ donosio značajne prihode i bio jedan od ključnih stubova industrijskog razvoja.
Fabrika koja je oblikovala grad
Razvoj “Principa” bio je neraskidivo povezan s razvojem Viteza. Fabrika nije samo zapošljavala hiljade radnika, već je direktno učestvovala u izgradnji urbane infrastrukture i poboljšanju životnog standarda stanovništva. Izgrađena su nova stambena naselja koja su omogućila kvalitetan život radničkim porodicama. Paralelno s tim, razvijana je i društvena infrastruktura – sportski tereni, kulturni centri i društveni domovi postali su mjesta okupljanja i zajedništva. Vitez je zahvaljujući tome prerastao u moderno uređenu sredinu, sa sadržajima koji su bili rijetkost u manjim gradovima tog vremena. Poseban akcenat stavljen je na obrazovanje. Kroz stipendiranje učenika i studenata, fabrika je stvarala vlastiti stručni kadar. Mnogi mladi ljudi iz Viteza i okoline dobili su priliku za školovanje i profesionalni razvoj, a kasnije su upravo oni postajali nosioci industrijskog napretka.
Kolektiv kao zajednica i značaj za cijeli region
Jedna od najvažnijih karakteristika „Principa“ bio je duh kolektiva. Radnici nisu bili samo zaposleni – bili su dio sistema koji je funkcionisao na principima međusobnog povjerenja, discipline i solidarnosti. Rad u fabrici donosio je sigurnost, stabilna primanja i određeni društveni ugled. Generacije porodica bile su vezane za ovaj kolektiv, što je dodatno učvrstilo njegov značaj u lokalnoj zajednici. Taj osjećaj pripadnosti i danas se prepoznaje u sjećanjima bivših radnika.
Uticaj “Slobodana Principa Selje” nije se zaustavljao na granicama Viteza. Kao jedan od najvećih industrijskih kompleksa ove vrste, fabrika je imala važnu ulogu u ekonomiji šire regije. Saradnja s drugim industrijskim centrima, kao i prisustvo na međunarodnim tržištima, činili su je važnim faktorom u ukupnom razvoju industrije. Zahvaljujući ovom gigantu, Srednja Bosna dobila je snažan privredni impuls, a Vitez status grada koji je simbolizirao industrijski napredak i modernizaciju.
